شروط بخاری در صحیح

درواقع شرطی خود ایشان نداشته اند ولی از کتابهایشان در میاید.

چنانچه مقدسی در شروط الائمه الخمسه اعتراف میکند که هیچ کدام از بخاری و مسلم شرطی ذکر نکرده است

عجاج خطیب میگوید هیچ نصی از بخاری نیست که شرطش چیست ولی علماء منهج اورا از کتابش استخراج کرده اند.

علماء برای بخاری دوتا شرط ذکر کرده اند

یک معاصرت

دوم ملاقات با مروی عنه

مسلم معاصرت را کافی میداند و ملاقات را لازم نمیداند. اما وقتی بخاری ملاقات را شرط میکند نشانگر دقت و احتیاط اوست( اصول الحدیث ص 312؛ مناهج المحدثین ص 45) ظروط الائمه الخمسه ص 43-46

مبارکفوری میگوید: شرائط بخاری بصورت عام این پنج تاست

1-    تمام روات تا صحابه مورد اتفاق نظر در وثاقت باشند. و اهل تخلیط و تدلیس نباشند.

2-    در سند انقطاع نباشد.

3-    اگر سند معنن هست باید ملاقات راوی با مروی عنه اثبات شود.

4-    محدثان قبل یا معاصر بخاری بر صحت حدیث اتفاق داشته باشند.

5-    متن حدیث از علل و شذوذ خالی باشد.

این پنج شرط را علماء از طریق بخاری دراورده اند( سیرة الامام البخارج1 ص 50)

تعداد روایات بخاری

ابن خلدون میگوید: 9200 تاست که سه هزار تکراری است( همان 442)

ابن صلاح : 7275 که با حذف مکررات 4000 میشود

ابن حجر عسقلانی: 7397 روایت است که با حذف مکررات 2602 عدد میشود.

دقیقترین شمارش مربطوبه محقق معاصر محمد فواد عبدالباقی است. 7563 تا روایت است که با حذف مکررات 2607 تا روایت است.

صحیح بخاری 97 کتاب دارد 3450 باب دارد. اکثر باب ها اسم دارد. البته در شرح کرمانی بر بخاری تعداد کتب 100 تا امده ست.

شروح صحیح بخاری

مهمترین ها

به ترتیبت زمانی

1-    اعلام التلویح. ابوسلیمان احمد بن محمد خطابی متوفی 388.

2-    شرح ابن بطال، ابوالحسن علی بن خلف بن عبدالملک معروف به ابن بطال مغربی مالکی متوفی 440.( در این کتاب مذاهب سلف و آراء صحابه را هم اورده است و مباحث فقهی را بر اساس مذهب مالک اورده است که ده جلد است .

3-    النجاح؛ نجم الدین ابوحفص عمر بن محمد نسفی متوفی 507

4-    شرح صحیح البخاری؛ محی الدین یحی بن شرف نووی؛ متوفی 676

5-    الکواکب الدراری ؛ شمس الدین محمد بن یوسف کرمانی متوفی 786 ( می نویسد تا بحال شرح مفیدی نیافتم و لذا ظرح میدهم, به مباحث نحوی و لغوی و ظبط صحیح روایات و روایان و جمع بین تعارض . نوشته است هرکس این شرح داشته باشد از بیش از هزار کتاب بینیاز است.

6-    التلویح؛ علائ الدین مغلطای حنفی؛ متوفی 792. فوت ابن مغلطای بعد از کرمانی است ولی شرحش را قبل از او نوشته است و به ان اشاره کرده است.

7-    التنقیح بشرح الجامع الصحیح؛ بدرالدین محمد بن بهادر زرکشی؛ متوفی 794.

8-    فتح الباری؛ زین الدین ابو الفرج بن شهاب الدین بغدادی, معروف به ابن رجب حنبلی متوفی 795 و متولد 736 در بغداد. ایشان تا کتاب الجنائز نوشته است که در ده جلد چاپ شده است.

9-    اللامع الصحیح ؛ شمس الدین ابوعبدالله محمد بن عبد الدائم؛ متوفی 831

10-فتح الباری فی شرح صحیح البخاری، ابن حجر عسقلانی متوفای 852؛ کاملترین و شایع ترین شرح صحیح بخاری است که در پانزده ج رحلی است با تحقیق محمد فواد عبدالباقی است؛ این نویسنده تا 270 اثر برایش شمرده اند؛ ایشان هر حدیثی را کع اورده است تکتک افراد سند را بررسی کرده است و آرائ رجالی را ذکر میکند و درجه صحت روایت را ذکر کرده است و در متن حدیث ؛ بحث لغوی و اصطلاحات حدیثی و مباحث کلامی را هم اورده است.

11-عمدة القاری؛ بدر الدین ابومحمد ابن احمد العینی متوفای 855، قاهره. در مقدمه ای که نوشته است که با اصرار این کتاب را شرح کردم. به مسائل اختلافی بصورت ان قلت و قلت پرداخته است؛ کار جالب او تیتر بندی است ؛ بیان رجال، من اخرجه غیره؛ بیان المعانی؛ این کتاب 24 ج است و در 12 مجلد رحلی چاپ شده است.

12-التوشیح ؛ جلال الدین سیوطی متوفی 910،

13-ارشاد الساری ؛ احمد بن محمد قسطلانی شافعی، متوفی 923. (مقدمات پنج گانه دارد که مفیدا است برای خواندن)

14-شرح صحیح البخاری؛ زین الدین عبدالریحم بن عبدالرحمن متوفای 963

15-لامع الدراری علی جامع البخاری، محدث کنکوهی، از اعلام قرن 13.

مهمترین شروح چهار است

التنقیح زرکشی

فتح الباری ابن حجر

عمدة القاری العینی

التوشیح سیوطی.

پس از این ارشاد الساری است که در هند و پاکستان بعد از فتح الباری معروف است.